خانه / مقاله و مطالب / رپ امروز و معضلی به نام «طرفدارنمایی»

رپ امروز و معضلی به نام «طرفدارنمایی»

افراد در طول حیات خویش با تجربیات گوناگونی رو به رو هستند. تجربیاتی گسترده که از کانون خانواده تا کلیت جامعه را شامل می‌شود. ماهیت این تجربیات، بسته به نوع آن می‌تواند برای فرد خوشایند و یا ناخوشایند باشد. طبیعتا هر چه بازخورد این تجربیات خوشایندتر و مطلوب‌تر باشد افراد بدان علاقه و تمایل بیشتری نشان می‌دهند و این تمایلات مثبت نسبت به این تجربیات، زمینه را برای «ارزش» پنداشتن آنها فراهم می‌آورد. حمایت و جانبداری یا به عبارت دیگر طرفداری فرد از این ارزش‌ها، واکنشی متقابل نسبت به آن تمایلات مثبت است که فرد خود را موظف به انجام آن می‌داند. البته در اینجا ما قصد تبیین و بررسی ماهیت کلی «طرفداری» را نداریم و صرفا قصدمان بررسی این مسئله در بُعد موسیقی رپ و شنونده‌های این سبک موسیقی است.

جوامع دارای ماهیتی پویا هستند و دیر یا زود دچار تغییر و تحول می‌شوند لذا برخی از الگوهای رفتاری پیش از تولد فرد و برخی دیگر همگام با رشد فرد تغییر و یا در کالبدی نو بوجود می‌آیند.

بخش عمده‌ای از مصرف کنندگان موسیقی در ایران را شنونده‌های رپ فارسی تشکیل می‌دهند. بنا بر جبر حاکم بر فضای جامعه، حضور و فعالیت طرفداران این سبک بیشتر در فضای مجازی نمود ظاهری پیدا کرده است لذا بررسی ما نیز رفتارهای طرفدارمابانه‌ی شنونده‌های موسیقی رپ در فضای مجازی را در بر گرفته است. ابتدا باید تمایز میان طرفدار و شنونده را مورد توجه قرار داد؛ عده‌ای فقط شنونده‌ی این سبک موسیقی هستند و علاقه‌ای به طرفداری از این سبک و هنرمندانش ندارند. در مقابل عده‌ای دیگر خود را طرفدار سبک موسیقی رپ و هنرمندهای رپ دانسته و نسبت به علاقه‌شان احساس مسئولیت می‌کنند و این احساس مسئولیت را با اعمال و رفتاری تحت عنوان «طرفداری» نمایان و ارضاء می‌کنند. آنچه قابل توجه است، اعمال و رفتار مخرب و نامعقول بعضی طرفدارنماها است که خواسته  یا ناخواسته مسبب ایجاد برخی آسیب‌های اجتماعی و ایجاد خلاء‌ای نامناسب در مسیر رشد این پدیده‌ی موسیقی و فرد مورد علاقه‌شان می‌شوند.

خاستگاه بخش عمده‌ای از الگوهای رفتاری انسان، خانواده و در ابعاد بزرگتر جامعه است. در مجموع جوامع دارای ماهیتی پویا هستند و دیر یا زود دچار تغییر و تحول می‌شوند لذا برخی از این الگوهای رفتاری پیش از تولد فرد و برخی دیگر همگام با رشد فرد تغییر و یا در کالبدی نو بوجود می‌آیند. از طریق خانواده، آشنایان، دوستان، مدرسه و دیگر محیط‌ها و روابط اجتماعی این الگوهای رفتاری به فرد تزریق و نهایتا زیربنای شخصیت فرد را تشکیل می‌دهند. بنابراین ریشه‌ی رفتارهای مخرب طرفدارنماها تا حدود زیادی روشن است. این رفتارهای مخرب تنها شامل طرفداران موسیقی رپ نمی‌شود و رفتارهای غلط مشابه،  در دیگر پدیده‌های اجتماعی نیز قابل مشاهده است. برای نمونه بعضی رفتارهای نامناسب طرفداران تیم‌های فوتبال و یا طرفداران برخی اشخاص سیاسی و یا طرفداران مکاتب فکری مختلف که در دفاع از علاقه، منش و مسلک خود دست به اقدامات و اعمال ناشایست و مخربی می‌زنند. این احساس مسئولیت و جانبداری فرد از علاقه خود، گاهی از مرز اعتدال «بیش از پیش» عبور کرده و زمینه ساز «تعصب» منفی فکری و رفتاری می‌شود. در این حالت فرد «صحیح مطلق» را آنچه می‌داند که خود می‌پندارد و مورد تایید و پذیرش خودش است.

مسلما رفتار و اعمال فرد در همجوشی با دیگران و جامعه، دیگر تنها مربوط به خود فرد نیست و افراد با توجه به اقتضای جامعه انسانی و در جهت استواری آن باید محدودیت‌های کنترلی معقولی را بپذیرند.

بخشی از این محدودیت‌های کنترلی را می‌توان با محوریت «عدم آسیب رسانی به دیگران» در نظر گرفت. یعنی افراد به جهت استواری روابط اجتماعی باید حدالامکان از آسیب فیزیکی و روانی به دیگران خودداری کنند. زمانی که فرد دچار مرض فکری تعصب می‌شود و یا رفتارهای نامناسبی در جهت دفاع از علاقه خود اتخاذ می‌کند، در موازات آن موجب آسیب رسانی به دیگران نیز می‌شود. برای مثال فرد برای دفاع از هنرمند مورد علاقه خود، هنرمند مورد علاقه فرد دیگر و یا خود شخص دیگر را مورد ناسزا و اهانت قرار می‌دهد و سبب ناراحتی و آسیب روانی به آن شخص می‌شود. بخشی از رفتارهای غلط طرفداران شامل همین مورد «آسیب رسانی به دیگران» است و بخش دیگر که توأم با بخش قبلی است، موجبات آسیب به هنرمند مورد علاقه خود شخص را هم فراهم می آورد و همان ناسزا و اهانتی که فرد در جهت دفاع از هنرمند مورد علاقه خود (هنرمند الف) نثار دیگری کرده، زمینه فکری فرد دیگر را نسبت به «هنرمند الف» خراب می‌کند یا در مثالی دیگر فرد طرفدار از خواننده در زمان اوج به شدت حمایت می‌کند اما در زمان افت خواننده، نه تنها حمایت خود را از او دریغ می‌کند بلکه به یکی از مخالفان او تبدیل می‌شود و اقدام به تخریب خواننده مورد علاقه سابق خود می‌کند. در جهت اثبات این امر مثالی از پدیده ی «اسلام هراسی» می‌زنیم. آنچنان که بررسی‌ها نشان داده است، بسیاری از افراد بدون تحقیق و منطق محکم، از دین اسلام (فارغ از نتیجه تحقیق) ترس و واهمه دارند که علت آن اقدامات برخی طرفداران و حامیان این دین است که با محوریت شرارت و کشتار چنین تصوری را برای آن افراد بوجود آورده‌اند. بنابراین تاثیر رفتار طرفداران یک پدیده می‌تواند در نگرش دیگران نسبت به آن پدیده تاثیر بسزایی داشته باشد. یعنی رفتار نامناسب طرفدار یک خواننده موجب می‌شود دیگران نسبت به آن خواننده نیز حساسیت نشان داده و این به ضرر خواننده مورد نظر است.

در مجموع این رفتارهای نامناسب بدین علت مورد قبول نیستند که علاوه بر نقض قراردادهای اجتماعی و غیراخلاقی بودن آنها، سبب آسیب رسانی به خواننده مورد علاقه‌ی خودِ طرفدار نیز می‌شود. مسلما طرفدار واقعی خواستار آسیب به خواننده مورد علاقه خود نیست پس با شناسایی رفتارهای مخرب و غلط باید از بروز آنها جلوگیری کند و مسیر رفتاری و فکری خود را با اقدامات صحیح و مثبت زینت بخشد. در ادامه عموم این رفتارهای نامعقول و غلط را به پنج بخش تقسیم خواهیم کرد و به ادامه بررسی این مسئله خواهیم پرداخت.
عموم رفتارهای طرفدارمابانه شنونده‌های موسیقی رپ را می‌توان به پنج بخش زیر تقسیم کرد:

۱. عدم حمایت مادی از خواننده مورد علاقه

عدم حمایت مادی، خواننده را از نظر مادی در مضیقه قرار می‌دهد. در نتیجه خواننده نمی‌تواند تمام وقت خود را صرف موسیقی کند و در جهت جبران این خلاء باید به فعالیت‌های دیگری بپردازد یا به اقدامات نامطلوبی دست بزند. برای مثال آنچنان که مشاهده می‌شود تعداد آلبوم‌های با حضور هنرمندان مختلف (Various Artists) به شدت درحال افزایش است و متاسفانه کیفیت این آلبوم‌ها در سطح خوبی قرار ندارد. خواننده به جهت جبران خلاء مالی در این آلبوم‌های کم کیفیت حضور پیدا کرده و اثری کم کیفیت را، صرفا در ازای مبلغی به آنها عرضه می‌دارد. اگر خواننده از لحاظ مادی تامین باشد یا درواقع در ازای بهترین خروجی از لحاظ مادی تامین شود، تنها بر کار خود تمرکز کرده و تمام تلاش خود را برای ارائه بهترین اثر ممکن به کار می‌بندد. اثر عدم حمایت مادی نه تنها بر زندگی مادی خواننده تاثیر گذار است، بلکه بر روحیه کاری و آثارش نیز تاثیرگذار است. فارغ از این مسائل، این حمایت مادی را نه به عنوان لطف، بلکه تحت عنوان حق خواننده باید در نظر گرفت.

۲. عدم حمایت معنوی از خواننده مورد علاقه در زمان مناسب

طرفدارنماها در موسیقی رپ فارسی به جای ترغیب خواننده در جهت ایجاد کارهای نو و بدیع، خواننده را به تکرار وا می‌دارند و تغییر را به صلاح نپذیرفته و محکوم می‌کنند.

در عالم موسیقی مانند دیگر ابعاد هنر، هنرمند دچار تغییر و تحول می‌شود. گاهی در اوج است و بهترین آثار را ارائه می‌کند و گاهی دچاره افت می‌شود. طرفدار واقعی، خواننده را در هر دو حالت مورد حمایت خود قرار می‌دهد. البته این بدان معنا نیست که در زمان افت از افول کیفی کارهای او دفاع کند بلکه باید با نقدهای به جا و تامین روحیه، او را بار دیگر در مسیر اوج گیری قرار دهد. همچنین یک هنرمند ممکن است از لحاظ فکری یا سبک کاری بخواهد تغییری ایجاد کند، طرفدار واقعی باید همگام با خواننده این تغییر را مورد سنجش قرار دهد و اگر صلاح در تغییر باشد از آن دفاع و در غیر این صورت با انتقاد صحیح خواننده را یاری کند. اما متاسفانه طرفدارنماها در موسیقی رپ فارسی به جای ترغیب خواننده در جهت ایجاد کارهای نو و بدیع، خواننده را به تکرار وا می‌دارند و تغییر را به صلاح نپذیرفته و محکوم می‌کنند و همین مسئله از اعتماد به نفس خواننده برای تجربه فضاهای تازه کاسته و چیرگی سایه‌ی «تکرار» بر فضای رپ فارسی را بیش از پیش نمایان می‌کند.

۳. استفاده از منطق تخریب، فحش و ناسزا در دفاع از خواننده مورد علاقه

متاسفانه امروزه تعداد طرفدارنماهای «کژ فرهنگ» بسیار است، عده‌ای نابخرد که تنها استراتژی فحش و ناسزا را می‌فهمند. این عده در دفاع از خواننده مورد علاقه خود، عموما دو استراتژی اتخاذ می‌کنند. یا با فحش و ناسزا نقدهای دیگران بر خواننده‌ی مورد علاقه خود را پاسخ می‌دهند و یا با تخریب هنرمند مورد علاقه‌ی دیگری به اصطلاح مقابله به مثل می‌کنند. طرفدار واقعی نقدها را بررسی و با منطق و خرد پاسخ می‌دهد، همچنین ضعف‌های وارد بر خواننده‌ی مورد علاقه خود را می‌پذیرد نه این که بی‌جهت بر آنها سرپوش بگذارد. برای مثال طرفداران موسیقی «مفهوم محور»، دیگران را به عدم درک و کم خردی متهم می‌کنند و یا طرفداران موسیقی تجاری، دیگران را به خشک اندیشی و افراط در آرامانگرایی متهم می‌کنند. عموما طرفدارنماها با توسل به مغلطه‌ی «سلیقه»، خود را از پاسخگویی مبرا می‌دانند. مورد دیگر آن است که اختلاف دو یا چند هنرمند فضای متشجنی را بوجود می‌آورد که افراد ساده لوح و بی ارتباط با موضوع با آن درگیر شده و واکنش‌های غیراخلاقی را از خود بروز می‌دهند.

۴. تعصب بی جا و جانبداری بیش از حد و بت پنداری خواننده مورد علاقه

حمایت بیش از حد و البته نامعقول، تعصب را به ارمغان می‌آورد. طرفدارنماهای متعصب هیچ ابایی از تایید تولیدات ضعیف خواننده و رفتارهای غلط او ندارند. خواننده و خط فکری او را مطلقا صحیح و دیگر نگرش‌ها را غلط و ناصحیح می‌پندارند. بی چون و چرا از رفتارهای خواننده مورد علاقه خود تقلید کرده و از آن دفاع می‌کنند و در این راه از توسل به هیچ فعل و فاعلی غافل نمی‌شوند. این بت پنداری علاوه بر اینکه خواننده را بیش از حد مغرور می‌کند و آسیب‌های بسیاری را به او وارد می‌کند، سبب فاصله گرفتن بسیاری از شنونده‌های دیگر از این خواننده نیز می‌شود. دیگران با تصور این خواننده و طرفدارانش در کالبدی افراط گرایانه و خشک، از آنها فاصله گرفته و به صف مخالفانش می‌پیوندند.

۵. افراط در پرداختن به حواشی

بها دادن افراطی به حواشی و دامن زدن به آنها، هیجانات موقت اما تاثیر گذاری را به وجود می‌آورد که در مواردی به صلاح موسیقی رپ نیست. در برخی موارد خواننده با ایجاد حاشیه سعی در پوشش ضعف کاری و جبران کم کاری یا ایجاد جو تبلیغاتی دارد که رفتار درستی به نظر نمی‌رسد. بهتر است طرفدار به جای پرداختن به حواشی از خواننده مورد علاقه خود آثاری غنی طلب کند و خواننده به جای حاشیه پردازی، تمرکز خود را بر تولید موسیقی بگذارد. در مواردی دیگر برخی افراد سبک اندیش برای خواننده حاشیه‌هایی منفی ایجاد می‌کنند یا دو رپکن برای یکدیگر حاشیه ایجاد می‌کنند که بعضا واکنش احساسی خواننده‌ها و البته پشیمانی زودهنگام آنها را در پیش دارد که بازهم به صلاح نیست. چه بسا بهتر است طرفدار در این موارد شکیبایی پیشه کند و از ایجاد هیجانات احساسی پرهیز نماید. البته ناگفته نماند که حواشی در نوع خود سرگرم کننده و چاشنی عالم موسیقی رپ به حساب می‌آیند که در حد اعتدال نمی‌توانند مضر باشند بلکه در مواردی لازمه‌ی فضای بی رمق موسیقی رپ محسوب می‌شوند.

در سطور پیشین پاره ای از رفتارهای نامناسب طرفداران موسیقی رپ را برشمردیم. می‌توان نتیجه گرفت طرفدارنما، فردی است که دغدغه‌ی حمایت از خواننده‌ی مورد علاقه‌ی خود را دارد اما مسیر غلطی را پیش گرفته است. در مجموع وجود حاشیه و کلکل نیاز است و می‌تواند روح بخش زمان‌های بی‌تحرک و خشک باشد اما در حد اعتدال و صدالبته به دور از ایجاد شایعه، تهمت، تخریب و ناسزا باشد. همانگونه که خواننده باید برای مخاطبانش احترام قائل باشد و نسبت به آن‌ها مسئول و متعهد باشد، مخاطب نیز متعهد و مسئول است. طرفدار واقعی، رفتار و کار حرفه‌ای را به عنوان حق مشروع خود از خواننده طلب می‌کند و هیچ ابایی از نقد و به چالش کشیدن هنرمند مورد علاقه خود ندارد، در مقابل خواننده نیز حق مشروع خود یعنی حمایت مادی و معنوی طرفدار را طلب می‌کند.

سخن آخر اینکه، مراد از تهیه این متن و متون مشابه، همجوشی مطالب نقادانه با محوریت موسیقی رپ در قالب نوشتار و اشتراک آن با صاحبان نظر و اندیشه است. با توجه به توسعه نیافتگی جامعه، چندان دور از ذهن نیست که مخاطبان و دنبال کنندگان چنین مطالبی اندک باشند، لذا امید بر آن است که اندک اهالی نظر و اندیشه، کاستی‌های وارده را به شایستگی پوشش داده و از هر فرصتی در جهت انتقال دانسته‌هایشان به دیگر شنونده‌های موسیقی رپ و دوست داران فرهنگ هیپ‌هاپ بهره جویند.

نویسنده: علیرضا

اشتراک گذاری:
کانال «چی رپ» در تلگرام

۸ دیدگاه

لطفا از حروف فارسی برای درج نظرتان استفاده کنید و از ادبیات زشت بپرهیزید

  1. واقعا دمتون گرم خیلی گلید خدای قبولتون دارم واقعا بهترین سایتیت از همه لحاظ خبر موزیک گرافیتی همچی اصلا سایتتون تکه دقیقا اولین سایتیه که از این جور مطالب میزاره که میفهمونه به مردم و ارزش رپ و بالا نیاره دمتون گرم

     
  2. این یه نظر شخصیه
    نمیدونم شما هم مثل من تا حالا به این موضوع نگاه کردید یا نه
    اگه تو ایران زندگی کنی اینو کامل میفهمی
    دقت کردید تو ایران حاشیه ها بیشتر از متن حال میده؟
    چون حاشیه از متن قوی تره و خیلی هم قوی تره
    مثلا به فوتبالمون نگاه کنید
    تقریبا لیگ خوبی نداریم از لحاظ کیفیت زمین و خیلی چیزای دیگه (نسبت به اروپا) اما شاید اندازه بزرگترین لیگ ها دردسر داره
    یا سیاست کشورمون یا همین موزیکمون
    من نمیدونم بقیه کشور ها چجوریه اما واقعا حاشیه کارمون هم بیشتره هم بیشتر حال میده

     
  3. خیلی خوب بود مرسی از نویسنده که وقت گذاشته و این متنو نوشته

     
  4. تو این وضعیت گندی که الان رپ فارسی داره شما مارو امیدوار میکنی به وضعیت بهتر. مرسی

     
  5. مرسی ، مطلب مفیدی بود …

    به نظرم الان تو مبحث طرفدارانمایی بیشتر از همه گزینه های سوم (استفاده از منطق تخریب و فحش) و گزینه ی پنجم(ایجاد حواشی خارج از رپ) از معضلات اصلی کار به شمار میان …

    از طرف دیگه فکر میکنم گزینه ی ۴ (تعصب وافر به خواننده) اگر با رعایت اصول و منطق باشه هیچ چیز بدی نیست … من شخصا رپر مورده علاقم رو عین داداشم دوستش دارم و علاقه ی عجیبی بهش دارم و گاهی ازش انتقاد میکنمو گاهی هم اون منو به تامل وا میداره ؛ ولی در دفاع ازش همیشه سعیم بر این بوده که با حرف و منطق ، طرف مقابل و منتقدای افراطیشو راضی کنم که در حال اشتباهن و حتی با نشون دادن نقاط قوتِ ش اونا رو هم حذب اون شخصی که رپ کن مورد علاقمه بکنم ..

    لُپ کلام اینکه رپ کن مورده ی علاقه ی من برای من (و شاید برای هرشخصی) حکم خدای رپ رو داره ولی شخصا این حس باعث نشده که کارای بقیه رو مورد تحسین قرار ندم … کلا مهم اینه که کار خودتو بکنی :)))

     

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.