خانه / مقاله و مطالب / گزارش روزنامه شهروند: گرافیتی از خیابان تا اینستاگرام
گرافیتی اینستاگرام
اثری از نفیر

گزارش روزنامه شهروند: گرافیتی از خیابان تا اینستاگرام

روزنامه شهروند اخیرا گزارشی را در مورد یکی از مشکلات گریبان گیر هنر گرافیتی تهیه کرده است که خواندن آن خالی از لطف نیست. در این نوشتار با مستر کیلومیناتی یکی از هنرمندان گرافیتی، فریما طهماسبی فعال حوزه گرافیتی و وحید لطفی منش عکاس فعال در این زمینه گفتگو انجام شده است.


در دسترس ترین دیوار دور و برش را پیدا می‌کند، اسپری اش را برداشته و کار می زند؛ آن وقت، دوربینش را درمی‌آورد و چیلیک چیلیک…

این «در دسترس ترین دیوار دور و بر» می‌تواند حتی دیوار اتاق شخصی‌اش باشد. همان جا که شب‌ها روی تخت قهوه‌ای قرار گرفته در گوشی‌اش پست جدید می‌گذارد: «این کار جدید منه. امروز زدم. #گرافیتی #ایران_گرافیتی #استریت_آرت». در ادامه، بسیاری از مخاطبان ثابت و همیشگی‌اش وارد می‌شوند و با کامنت‌های تمجیدگرایانه‌شان از زیبایی اثر می‌گویند. آن ها دیگر فراموش می‌کنند گرافیتی چه تعریفی دارد: «هنری اعتراضی که روی دیوارها اجرا می شود.»

در حال مجازی شدن

«الان بزرگای عرصه گرافیتی هم کارهاشون روی دیوارا دیده نمی‌شه و فقط به فضای مجازی کشیده شده.» این‌ها را فریما طهماسبی، فعال حوزه گرافیتی به «شهروند» می‌گوید. فریما با دیدن نخستین کارهای اجراشده در خیابان‌های تهران به گرافیتی علاقه پیدا کرده و حالا سال هاست که این حوزه را پیگیری می‌کند. «دیدن کارای روی دیوار لذت دیگه‌ای داره که هیچ رقمه با رویت اونا توی شبکه‌های اجتماعی به دست نمیاد. کار زدن داره به سمت بدی کشیده میشه، چون گرافیتی آرتیست اولویت رو بر کار زدن، عکس گرفتن و انتشار مجازی گذاشته. این ماجرا کلا درحال مجازی شدنه. کار به جایی رسیده که توی صفحه های بعضی از گرافیتی کارا به قدری کار وجود داره که بنکسی هم اونقد کار نزده.»

او در ادامه گفتوگو با «شهروند» می‌آورد: «گرافیتی کارای زیادی رو می‌شناسم که کاراشون هیچ جای شهر دیده نمی‌شه، چون اونا توی اتاق خودشون کار می‌زنن و عکسش رو توی صفحه ها منتشر می‌کنن و تمام. این آفتیه که گریبان خیلیا ز آرتیستارو گرفته.»

غرق در فالور

فریما می‌گوید چند وقت پیش فیلم مستندی درمــورد گرافیتی نگاه کرده که در آن یکی از آرتیست‌ها گفته کسی که روی دیوار کار می‌زند، طرحش را بر صورت مخاطب تحمیل می‌کند؛ یعنی مخاطب مجبور می‌شود کار را ببیند.

او معتقد است گرافیتی کارها مخاطب‌های خودشان را پیدا کرده‌اند و کارهای خود را مجازی به اشترک می‌گذارند و با «به به» و «چه چه» آن‌ها عشق می‌کنند. «این درست نیس به نظر من. هویت گرافیتی با کار زدن روی دیوار معنی پیدا می‌کنه، طوری که همه قشرهای مختلف مردم بتونن اونو ببینن؛ بی هیچ واسطه‌ای.»

فریما ادامه می دهد: «یادم میاد جایی چیزی از الون (از پیشگامان گرافیتی در ایران) خوندم که مضمومنش این بود: گرافیتی کارای ایرانی فقط به فکر مشهور شدنن. الان کار روی دیوار خیلی کمتر شده، چون یه سریا با مشکل مالی مواجه شدن، یه سریا هم غرق دنیای مجازی و فالوراشونن. این کار به جایی رسیده که همین چنــد روز پیش دو تا از گرافیتی کارای بنام کشور علنی توی صفحه‌های خودشون مسائلی رو نسبت به هم مطرح کردن که واقعا جاش نبود.»

نمی‌خواهیم رسانه‌مان عوض شود

مستر کیلومیناتی، گرافیتی آرتیستی است که هم در فیس بوک و هم در اینستاگرام صفحه شخصی دارد. او سال هاست در خیابان‌های تهران کار می‌زند و گاهی اوقات آنها را با همراهانش به اشتراک می‌گذارد. او به «شهروند» می‌گوید: «اصل کار گرافیتی با دیوار معنا پیدا می کنه. تا چندسال پیش حرفی از این شبکه‌های مجازی و اسمارت فون ها نبود.» مستر کیلومیناتی در ادامــه از لذتی صحبت می‌کند که با حضور در خیابان به دست می‌آید. «هیچی بیشتر از این به من حال نمیده که برم توی خیابون کنار کاری که زدم بشینم و واکنشای مردمو از نزدیک ببینم. این خیلی خفنه.»

این گرافیتی آرتیست تنها خوبی این روند را آشنایی با کارهای گرافیتی آرتیست‌های بین المللی می‌داند و ادامه میدهد: «ما نمی‌خوایم رسانه مون عوض شه. اصلا ما اومدیــم با همین رسانه‌هایی که سرمایه داری رو ترویج می‌کنن مبارزه کنیم. برای همین نخستین و اصلی‌ترین رسانه مون دیوارای شهرن. این جوری می تونیم با همه مردم از هر قشری حرف بزنیم و تاثیرگذاری بیشتری هم داشته باشیم. گرافیتی مال همه‌س.»

بنکسی، گرافیتی آرتیست برجســته، جایی گفته بود اگر می‌خواهید اثرتان را چاپ کنید، باید بدانید که دیوار همیشــه بهترین محل برای این کار بوده است.

به شیر شدن فکر نمی‌کنم

مستر کیلومیناتی کــه یکی از اعضای «Killuminati Nation» هم به حساب می آید، از کم شدن فری وال‌های تهران حرف می‌زند و این مورد را دلیلی برای افزایش کارهای داخلی، شخصی و مجازی می‌شمرد. «ناراحت کننده‌س و خطرناک. این جوری ممکنه دیگه گرافیتی واقعی وجود نداشته باشه.»

او شیر شدن را چیز خوبی می‌داند، اما نه به این قیمت که کلا از یاد برود کــه گرافیتی چه ماجرایی دارد و برای چه این حرکت انجام می‌شود. «تعدادی از آرتیستا هنوز به حدی که باید نرسیدن و از این کار انگیزه‌های دیگه‌ای دارن و فقط میخوان مشهور بشن. کسی که با کار زدن توی خیابونا ارضا میشه، به میلیاردها بار شیر شدن هم اهمیت نمیده.»

ارتباط مستقیم با مردم؛ پر

اگر در اینستاگرام صفحه داشــته باشید و به گرافیتی علاقه مند، حتما با نام وحید لطفی منش مواجه شده‌اید. وحید یک عکاس خیابانی اســت؛ کسی که در خیابان‌های تهران و شهرهای مختلف کشور می‌چرخد و از کار گرافیتی آرتیست‌ها عکس می‌گیرد. او در صفحه شخصی‌اش که تبدیل به آلبوم پر برگی از گرافیتی شده، عکس‌هایی دارد که حتی خود گرافیتی کارها هم از کارهایشان ندارند.

او در مورد حرکتی که پیش گرفته به «شهروند» می‌گوید: «مدت‌هاس که از گرافیتی‌های سطح شهر عکس می‌گیرم. برام پیش اومــده وقتی که توی دایرکت از یه گرافیتی کار پرسیدم کارشو کجا اجرا کرده؟ جوابی نداشته و منو پیچونده، چون این کار شخصی اجرا و تنها در صفحه اینستاگرامش به اشتراک گذاشته شده و از اون جا بازخورد گرفته. این جوری ذات گرافیتی زیر سوال میره و دیگه از ارتباط مستقیم با مردم خبری نیس.»

وحید در ادامه کمی هم به گرافیتی آرتیست‌ها حق می‌دهد و به فضای سخت و پیچیده برای کار اشاره می‌کند. «فضای جامعه برای کارکردن بچه‌ها مساعد نیس. واسه همین خیلیاشون مجبورن برن حاشیه شهر و توی مناطق پرت یا به طور شخصی کار بزنن و بازخوردهاشون رو از صفحه‌های مجازی کسب کنن. یک جور ترس همیشه همراه بچه‌های گرافیتی آرتیسته. کارای بلک هند رو ببینین. اکثرا توی مرکز شهر و جایی اجرا میشه که بتونه مخاطب حداکثری داشته باشه. اما فورا پاک میشــن کارا. برای همین دنیای مجازی میاد وسط و باعث بازنشر کارا میشه. البته این گرافیتی آرتیست مدت زیادیه که خودش از کاراش عکس نمیگیره و عکسای آدمای معمولی رو با عنوان «اکتشاف عابر پیاده» منتشر می‌کنه.»

پایان غم انگیز گرافیتی؟!

این فعال حوزه گرافیتــی از روند رو به افزایش مجازی شدن گله می‌کند و ادامه می‌دهد: «طبیعتا کار گرافیتی هزینه‌های خاص خودش رو داره. بچه‌ها اومدن که اعتراض و نقد کنـن و حرف تازه‌ای بزنن. کارشون توی چارتا طرح خوشگل زدن که خلاصه نمیشه.» وحید معتقد است گرافیتی کارها باید اولویت خود را بر کار زدن روی دیوارها تعریف کنند و از همان جا فکرها را به چالش بکشند. «بارها شده برای عکس گرفتن از یه گرافیتی خطر رو به جون خریدم و وارد خرابه‌های شهر و جاهای دور افتاده شدم. به نظرم آرتیست‌ها اشتراک گذاری عکس رو باید به شهروندا و بازخوردی که از اون می‌گیرن واگذار کنن. اگه مجازی شدن همین جوری پیش بره، باید بگیم که به پایان غم انگیز گرافیتی رسیدیم.»

روی خوش ماجرا

وحید اما از جنبه مثبت شبکه‌های اجتماعی غافل نمی‌شود و اضافه می‌کند: «ولی همین بازنشر کارا توی فضای مجازی کمک خوبی به شناخته شدن گرافیتی کرده. البته اگه به سمت کار زدن در جاهای پرت و حاشیه‌ای و انتشار صرفا مجازی بره، سردرگمی به وجود میاد. برای همین معمولا وقتی آدرس کارهای اجرا شده در سطح شهر رو ازم می‌پرسن، سریعا معرفی می‌کنم که بدونن این‌ها واقعا روی دیوارهای شهر اجرا میشن!

مثلا پیش اومده که همکارام توی محیط کار میگن ما از وقتی با شما آشنا شدیم، توی مسیر رفت و اومدمون بیشتر به دیوارا توجه می‌کنیم. بعضی اوقات بهم آدرس کارایی که توی مسیرشون باهاش برخورد کردن رو میدن. تا این جای مساله بازنشر آثار در فضای مجازی توسط آدمای عادی کار خوبیه به نظرم.»

او در آخر می‌گوید: «چند وقت پیش یکی از آرتیست ها به اسم میرزا حمید یه کاری زده بود توی محله سنایی. چند روز بعدش دیدم یه نوشته‌ای کنار کار روی کاغذ بزرگ زده. ازش پرسیدم جریان چیه؟ گفت یه خانم چند روز پیش بهم پیام داد و گفت از روزی که این کار رو زدید وقتی دارم دخترم رو می‌برم مدرسه، جلوی کار می‌ایسته و محو اون میشه و ازم داستانش رو می‌خواد. منم شبونه رفتم و چسبوندمش کنار کار. واقعیتش اینه که تاثیر کار توی خیابون و ارتباط رودررو با مخاطب اصلا با شبکه‌های مجازی قابل مقایسه نیست.»

«بنکسی» هدفش از کار گرافیتی را زیباترکردن خود تصاویر می‌داند؛ نه این که بخواهد تصویر خودش را زیباتر کند. به نظر شما، مجازی شدن گرافیتی در راستای زیباتر کردن خود تصاویر است؟ یا زیباتر کردن خود گرافیتی کارها؟!

منبع: روزنامه شهروند – شماره ۹۳۲

اشتراک گذاری:
کانال «چی رپ» در تلگرام

۲ دیدگاه

لطفا از حروف فارسی برای درج نظرتان استفاده کنید و از ادبیات زشت بپرهیزید

  1. از نظر من صد در صد خود گرافیتی کار ها چون لذت دیدن عکس در بیرون از محیط مجازی لذت بیشتری داره و این مسیله دیدن عکس در فضای مجازی باعث بیشتر معروف شدن خود ارتیست یا گرافیتی رایتر میشه و اگر بخواهیم بسیار خوشبینانه به مسیله نگاه کنیم باعث اشنا شدن بیشتر مردم با هنر گرافیتی میشه و در اخر ممنونم که مطلب رو توی سایتتون گذاشتید

     

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.