خانه / مقاله و مطالب / نام آلبوم «خط سوم» از کجا آمده است؟
نام آلبوم خط سوم
دیدار شمس تبریزی با مولانا

نام آلبوم «خط سوم» از کجا آمده است؟

پیمان یارایی ملقب به یارا از زمان شروع فعالیتش در رپ فارسی هنرمندی سرشار از ایده‌های مختلف بوده و هر یک از آثار او دارای پیچیدگی‌های خاصی بوده است. جدیدترین اثر او یعنی مجموعه‌ی «خط سوم» از این قاعده مستثنا نیست.

چند روزی می‌شود که مجموعه‌ی «خط سوم» از یارا و بامداد منتشر شده است و چه از طرف مخاطبان و چه از طرف دیگر هنرمندان مورد استقبال قرار گرفته است. این آلبوم مورد توجه هنرمندانی مثل هیچکس، سورنا، بهرام، آتور و… بوده است.

اما نام این مجموعه از کجا نشات می‌گیرد؟
خط سوم، برگرفته از سخنی معروف از شمس تبریزی است. «ما را تفسیر قرآن بساز. گفتم: تفسیر ما چنان است که می‌دانید. نی از محمد! و نی از خدا! این «من» نیز منکر می‌شود مرا. می‌گویمش: چون منکری، رها کن، برو. ما را چه صداع (دردسر) می‌دهی؟ می‌گوید: نی. نروم! سخن من فهم نمی‌کند. چنان که آن خطاط سه گونه خط نوشتی: یکی او خواندی، لا غیر او …. یکی را هم او خواندی هم غیر او …. یکی نه او خواندی نه غیر او. آن خط سوم منم که سخن گویم. نه من دانم، نه غیر من.»

خط سوم نوعی طرز تفکر در عرفان ایرانی است که راه های نارفته و عوالم کشف نشده را پیشنهاد می‌کند.

شمس تبریزی یکی از تاثیرگذارترین افراد بر شاعر بزرگ، مولانا است. معنویت مولانا و اشعارش تاثیر مستقیمی از شمس تبریزی گرفته است.

زاهــد بودم ترانـه گــویم کردی / سر فتنه‌ی بزم و باده جویم کردی
ســجاده نشیــن با وقـــاری بودم / بازیــچه‌ی کـــودکان کــویم کردی

در مورد سخنی که از شمس تبریزی در بالا خواندید دانشمندان و تفسیرگران مختلفی در مورد آن اظهار نظر کرده‌اند. آن‌ها خط سوم را یک وصف تمثیلی دانسته اند که شمس آن را چنان عنوان کنایه آمیزی، برای شخصیت پیچیده‌ی خود بر گزیده است. او خود را چنان خطی معرفی می‌کند که نه خطاط می تواند آن را بخواند و نه کس دیگری. شمس در این گفتار کوتاه در حقیقت مسیر سلوک روحانی خویش را تشریح می‌کند و آن را برای مولانا شرح می‌دهد و از او می خواهد تا این مسیر را طی کند. شمس در قصه‌ی آن خطاط با این سه نوع خط به گونۀ نمادین خواسته است تا سه مرحله از سلوک عارفانه را تشریح کند.
یکی چنین است که خود می‌خواند و دیگران هم می‌توانند بخوانند و این خط را رمزی از حال زاهد صوفی دانسته‌اند که هم دیگران او را از ظاهر حالش می‌شناسند و هم خود او می‌داند که سیرت و احوالش در چیست. خط دوم را دیگران نمی‌توانند بخوانند؛ ولی خطاط می‌خواند و این رمز حال صوفی متوحد است که دیگران از راز حال او آگاهی ندارند؛ ولی او خود با خبر از حال خویشتن است. خط سوم به گونه‌ای است که نه دیگران آن را می‌توانند بخوانند و نه خود خطاط می‌تواند آن را بخواند. این رمز حال صوفی مستور است. دیگران از حال او بی‌خبرند، برای آن که حال او در هاله‌ای پنهان شده است. بنابراین کسی نمی‌تواند حال او را بشناسد و خود او نیز به سبب آن که از «خودی» آن طرف افتاده است از حال خود خبری ندارد. این طور که پیداست شمس در قصه‌ی آن خطاط می‌خواهد مولانا را در یک چنین مسیر عارفانه‌ای در جستحوی آن عشق برتر راهنمایی کند.

در تاریخ تصوف و عرفان اسلامی و ادبیات عرفانی فارسی دری، زندگی شمس بیشتر از زندگی هر عارف و متصوف دیگری در هاله‌ای از افسانه‌ها، روایات، قصه ها و دیدگاه های ناهمگون قرار گرفته است. افسانه پردازی در ارتباط با شخصیت بزرگ عرفانی شمس گاهی این گونه پنداشته می‌شود که او شخصیتی بوده ساخته و پرداخته‌ی ذهن شاعرانه‌ی مولانا و واقعیت تاریخی نداشته است! این یکی از انگاره‌های نادرست است که در ارتباط با شخصیت رمزآلود شمس ساخته شده است. بدون تردید شمس به مانند هر شخصیت تاریخی دیگر از پدر و مادری به دنیا آمده، مدت زمانی زیسته و در راه رسیدن به عشق خویش به سفرهای درازی پرداخته و در شهر قونیه با مولانا دیدار کرده و آن سجاده نشین با وقار قونیه را به ترانه گویی برانگیخته است.

یکی از بهترین منابع برای شناخت شمس تبریزی «مقالات شمس تبریزی»، مجموعه‌ای از سخنان و حکایات نغز و دلپذیر او است که در دوران اقامتش در قونیه بر زبان وی جاری شده، و پس از او توسط مریدان او به‌ صورت یادداشت‌هایی پراکنده جمع‌آوری گردیده‌است. همچنین کتابی تحت عنوان خط سوم اثر ناصرالدین صاحب‌الزمانی درباره شخصیت، سخنان و اندیشه شمس تبریزی نگاشته شده است.

منبع: سایت استاد پرتو نادری/ویکی پدیا

اشتراک گذاری:
کانال «چی رپ» در تلگرام

۴ دیدگاه

لطفا از حروف فارسی برای درج نظرتان استفاده کنید و از ادبیات زشت بپرهیزید

  1. Benazare man motavajeh daghigh farmayeshe hazrate shams nashodid,ishon dar khate sevom be masale yeganegi eshare daran va tafsirrshan in ast ke barkhi faghat khodara mikhanand va na gheyr az oo,barkhi ham khodara mikhanand va ham gheyr az oo,va edeye mahdodiham na oo ra mikhanand na gheyr az oo,chon niyazi be khandan nist,yeganegi hokm farmast,be manaye asli kalameye tohid eshare darad na man va na gheyre man,hamamande mansorebne halaj,ke anal hagh sar dad…bashad ta agahtar shavim

     
  2. واقعا عالیه دمتون گرم که این مطالب و میزارین واقعا سایتی مثل سایت شما نیس که این مطالب و بزاره واقعا ممنون

     
  3. واقعا به سایت هایی مثل شما نیازمندیم……
    البته با همکاری مراجعه کنندگان جهت پیشرفت هرچه بهتر سایت و مراجعه کنندگان…..

     

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.